“Hayatımın anlamı ne?”, “Doğru yolda mıyım?”, “Bir gün öleceğimi bilerek nasıl yaşamalıyım?” Bu sorular çoğu insanın hayatının bir döneminde zihnini meşgul eder. Felsefede varoluşçuluk olarak bilinen akım, bu soruları merkeze alır. Kierkegaard kaygıyı özgürlüğün baş dönmesi olarak tanımlamış, Sartre insanın kendi seçimleriyle kendini oluşturduğunu savunmuş, Camus ise anlamsızlık duygusuyla yüzleşip yine de yaşamaya devam etmeyi düşünmüştür.
Varoluşsal Kaygı Nedir?
Varoluşsal kaygı, belirli bir nesneye ya da duruma değil, insan olmanın temel koşullarına yönelen bir huzursuzluktur. Psikiyatrist Irvin Yalom bu koşulları dört başlıkta toplar: ölüm, özgürlük, yalıtılmışlık ve anlamsızlık. Bu temalar çoğu zaman bir kayıp, ciddi bir hastalık, emeklilik, çocukların evden ayrılması ya da önemli bir doğum günü gibi dönüm noktalarında belirginleşir.
Her Kaygı Bir Sorun mudur?
Varoluşçu düşünürlere göre bu tür bir kaygı, kişinin hayatını sorgulamasının ve daha bilinçli seçimler yapmasının önünü açabilir. Ancak kaygı uykuyu, iştahı, işi ve ilişkileri belirgin biçimde etkiliyorsa, umutsuzluk hissi uzun süredir devam ediyorsa ya da kişi kendine zarar verme düşünceleri taşıyorsa durum felsefi bir sorgulamanın ötesine geçmiştir. Bu noktada bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak gerekir; kriz durumlarında ise acil sağlık hizmetleri önceliklidir.
Gündelik Hayatta Anlam
Viktor Frankl, anlamın büyük bir sırdan çok, sorumluluk alınan işlerde, sevilen insanlarla kurulan ilişkilerde ve kaçınılmaz acı karşısında takınılan tutumda bulunabileceğini önermiştir. Bu bakış açısından bazı sorular kişiye yol gösterebilir:
- Bugün yaptığım işlerden hangisi bana gerçekten değerli geliyor?
- Hangi ilişkilerim beni besliyor?
- Hangi değerlerden ödün vermek beni rahatsız ediyor?
- Zamanımı neye harcadığımda kendimle uyumlu hissediyorum?
Varoluşçu Terapi
Varoluşçu psikoterapi, belirli tekniklerden çok bir bakış açısıdır; danışanın seçimlerini, sorumluluklarını ve değerlerini birlikte keşfetmeyi amaçlar. Diğer yaklaşımlarla birlikte de kullanılabilir. Uzman ararken hangi yaklaşımla çalışıldığını sormak için Çankaya’da psikolog seçimi yazısına göz atabilirsiniz. Anlam sorularıyla birlikte yoğun düşünce döngüleri yaşayanlar için farkındalık ve meditasyon pratikleri tamamlayıcı bir araç olabilir. Bu soruları başkalarıyla tartışmak isteyenler ise okuma grupları ve düşünce atölyeleri hakkında bilgi edinebilir.